Dr. David Katzin is al jarenlang een gerenommeerd onderzoeker aan de WUR. Hij specialiseert zich in het gebruik van simulatiemodellen om het gebruik van hulpbronnen en de gewasproductie onder verschillende omstandigheden te voorspellen. In een van zijn recente studies onderzocht hij het effect van beweegbare schermen op de productie van paprika’s, vergeleken met het gebruik van traditionele krijt. Het onderzoek is gebaseerd op data, verzameld door Svensson en werd uitgevoerd onder Spaanse kasomstandigheden. Om de praktijk zo realistisch mogelijk te benaderen, maakte dr. Katzin gebruik van KASPRO, een kas-simulatiemodel dat meerdere keren succesvol is gevalideerd met data uit echte teeltomgevingen.

Voorafgaand aan het onderzoek bepaalde dr. Katzin een aantal belangrijke parameters om de resultaten te kunnen beoordelen. “We hebben ons specifiek gericht op temperatuur, luchtvochtigheid en PAR lichtniveaus in de kas, omdat deze factoren essentieel zijn voor de groei en ontwikkeling van het gewas,” legt hij uit. “Omdat de daadwerkelijke productie afhankelijk is van de groeiomstandigheden, gebruikten we PAR als directe indicator voor het potentiële rendement. Als de lichtbenuttingsefficiëntie (LUE) gelijk blijft, resulteert 1% meer PAR in 1% meer opbrengst.”

Krijt is een vertrouwde manier om warmte en lichtinval in foliekassen te beperken, vooral midden op de dag wanneer de intensiteit het hoogst is. Toch brengt deze aanpak duidelijke beperkingen met zich mee en biedt het niet de flexibiliteit die telers nodig hebben. Volgens dr. Katzin ontstaan de grootste problemen juist in de ochtend en namiddag, met name in het vroege seizoen. “Ons onderzoek richtte zich op een voorjaarsperiode (mei–juli), een periode waarin schermen in de vroege ochtend en late namiddag doorgaans niet nodig is,” vertelt hij. “Zodra er echter een vaste krijtlaag op de kas is aangebracht, gaat tijdens die waardevolle uren onnodig veel licht verloren, terwijl er geen enkel risico is op oververhitting. Dat verlies aan licht drukt direct op het opbrengstpotentieel van het gewas.”

Dit roept een belangrijke vraag op: kunnen beweegbare schermen een flexibeler en winstgevender alternatief zijn voor krijt? Het onderzoek geeft daarop een duidelijk antwoord. Volgens dr. Katzin blijkt uit de resultaten dat kassen met beweegbare schermen gedurende het teeltseizoen tot wel 30% meer PAR licht kunnen ontvangen dan kassen die met krijt zijn behandeld. Dr. Katzin licht toe: “Hoewel beweegbare schermen rond het middaguur iets minder licht doorlaten wanneer ze gesloten zijn, behouden ze juist het cruciale ochtend- en namiddaglicht dat anders door krijt verloren gaat. Dit leidt tot een totale lichttoename van ongeveer 30%, wat — volgens de vuistregel dat 1% meer licht resulteert in 0,8 tot 1% meer opbrengst — neerkomt op een potentiële opbrengststijging van 25 tot 30%.

Om deze conclusie verder te ondersteunen, verwijst dr. Katzin naar eerdere proeven waarin het vervangen van krijt door beweegbare schermen al aantoonbaar leidde tot een significant hogere gewasproductie.

Hoewel gesloten schermen de ventilatie kunnen beperken en daardoor mogelijk tot een hogere luchtvochtigheid zouden kunnen leiden, laat het onderzoek zien dat beweegbare schermen het luchtvochtigheidsmanagement juist vaak verbeteren. Bovendien functioneren deze schermen in het vroege voorjaar uitstekend als energiescherm.

“Wanneer de schermen ’s nachts worden gesloten, blijft de warmte beter in de kas, waardoor de nachttemperatuur tot wel 4°C hoger ligt dan in kassen waar witkalk wordt gebruikt,” licht dr. Katzin toe. “Die hogere temperatuur verlaagt de relatieve luchtvochtigheid en vermindert zo het risico op schimmelziekten. In deze situaties wegen de voordelen van verbeterd warmtebehoud duidelijk op tegen de nadelen van minder ventilatie.” Daarnaast benadrukt dr. Katzin een extra voordeel: “Die hogere nachttemperaturen maken het mogelijk om eerder in het seizoen met de teelt te starten, waardoor de totale productie verder kan toenemen.”

Door tot wel 30% meer PAR licht toe te laten, bieden beweegbare schermen een duidelijk voordeel dat zich rechtstreeks vertaalt in een opbrengststijging van 25–30%.
Bovendien zorgt hun vermogen om ’s nachts hogere temperaturen vast te houden voor een lagere luchtvochtigheid, wat bijdraagt aan een gezonder teeltklimaat. Beweegbare schermen bieden daarnaast veel meer flexibiliteit in het vroege voorjaar: ze laten cruciale ochtend- en namiddagzon toe en terwijl ze tegelijkertijd functioneren als effectief energiescherm. Dankzij deze flexibiliteit kunnen telers eerder met het teeltseizoen starten, wat de totale jaarproductie verder verhoogt.

Kortom, het onderzoek laat overtuigend zien dat beweegbare schermen zorgen voor optimale klimaatbeheersing, verbeterd lichtmanagement en een aanzienlijk hoger opbrengstpotentieel en daarmee een effectievere en toekomstbestendige oplossing vormen dan kalk.